Pranayama (kontrola energii witalnej) jest dobrze znaną praktyką jogi, ale zasada, na której się ta praktyka opiera, jest mniej znana i zasługuje na wyjaśnienie. Jest to czwarta część ashtaunga jogi.

Tantra definiuje życie jako paralelizm fizycznych i umysłowych fal prawidłowo skoordynowanych z energiami witalnymi. Są one znane jako vayus albo "wiatry". W ludzkim ciele jest dziesięć vayus odpowiedzialnych za aktywność ruchową: oddychanie, krążenie krwi, wydalanie, ruchy kończyn; etc. Punktem nadzorującym wszystkie vayus jest organ znany jako Pranendriya. Pranendriya, podobnie jak czakry, nie jest anatomicznym organem. Spełnia również funkcję łączenia różnych organów czuciowych z mózgiem. Pranendriya znajduje się w środku klatki piersiowej i zsynchronizowany jest z procesem oddychania. Gdy oddech jest szybki, a co za tym idzie również pranendriya, umysłowi jest trudniej odbierać z bodźce . Na przykład, gdy przebiegniesz 1000 metrów, nie możesz natychmiast po jego zakończeniu zjeść coś i rozpoznać smak potrawy z powodu gwałtownego oddechu i zakłóconego działania pranendriyi. Podczas szybkiego oddychania skoncentrowanie umysłu staje się również trudniejsze.

W pranayamie stosuje się specjalny proces oddychania, w którym pulsacja Pranendriyi jest regulowana i umysł staje się bardzo spokojny. To bardzo pomaga w medytacji. Pranayama reguluje również stan witalnej energii w ciele. Pranayama jest skomplikowaną praktyką i może być niebezpieczna, jeśli jest stosowana bez nadzoru kompetentnego nauczyciela. Praktykujący pranayamę musi utrzymywać w umyśle duchowe myśli podczas ćwiczenia - jeśli tego nie robi, jego albo jej umysł może skupić się na negatywnych skłonnościach ( takich jak gniew na przykład) i umysł zamiast się rozwijać, zdegraduje się. Jest również istotne, by wiedzieć, w których częściach ciała witalna energia powinna być koncentrowana. Z powodu tych komplikacji Pranayama zwykle jest nauczana po pewnym okresie przygotowawczym, w którym student zostaje zaznajomiony z podstawowym procesem medytacji i innymi praktykami. W systemie jogi Ananda Margi ułożonym przez Shrii Shrii Anandamurtiego, pranayama jest czwartą lekcją w serii sześciu lekcji medytacji, przekazywanych indywidualnie studentom, którzy do tego są gotowi.

Piątą częścią Astaunga Joga jest Pratyahara, co oznacza oddzielenie umysłu od jego przywiązania do przedmiotów świata zewnętrznego. W Tantrze powtarzanie mantry jest poprzedzone przez proces, w którym medytujący wycofuje swój umysł do jednego punktu. Historie o joginach, którzy znajdują się w tak głębokiej medytacji, że nie czują nawet szpilek, które wbija im się w ciało, są przykładami skuteczności tej praktyki. Jednakże osiągnięcie takiego stanu wycofania umysłu nie jest prostą sprawą. Z czasem, wraz ze stałą i regularną praktyką, medytujący może w tym procesie osiągnąć wymierne sukcesy.

Dalsza część Pratyahary jest nazywana "ofiarowaniem kolorów." Każda wibracja w wszechświecie posiada z nią powiązany kolor i dla każdego obiektu umysłu istnieją powiązane z nim wibracje i kolory. Podczas medytacji umysł może być zaabsorbowany różnymi obiektami. Pod koniec medytacji medytujący wizualizuje i symbolicznie oferuje Czystej Świadomości, kolory związane z myślami, które niepokoiły umysł podczas medytacji. Poprzez ten proces umysł odłącza się od tych myśli i obiektów. Lekcja oferowania kolorów jest nauczana jako część drugiego etapu indywidualnych praktyk w systemie Tantra Jogi Ananda Margi.

Szósta część Astaunga Jogi to Dharana. Dharana oznacza koncentrację umysłu w określonym punkcie. W podstawowej lekcji tantrycznej medytacji aspirant przeprowadza swój umysł do określonej czakry, która jest jego/jej duchowym i psychicznym jądrem. Ten punkt (nazwany Ista Czakra) jest inny w zależności od osoby i jest wskazywany przez nauczyciela medytacji podczas inicjacji. Gdy umysł jest prawidłowo skoncentrowany na punkcie, wtedy zaczyna się proces powtarzania mantry. Jeżeli koncentracja zanika, aspirant musi ponownie przywieść swój umysł do punktu koncentracji. Ta praktyka doprowadzania własnego umysłu do punktu koncentracji jest formą Dharany.

Oprócz Dharany w pierwszej lekcji medytacji istnieje jej inna forma znana jako Tattva Dharana, w której aspirant koncentruje się na czakrach i faktorach przez nie kontrolowanych. Ta lekcja jest ważna, ponieważ pomaga medytującemu zyskać kontrolę nad mentalnymi skłonnościami nadzorowanymi przez czakrę jak również zwiększyć koncentrację sił umysłu, co jest szczególnie przydatne w kolejnych lekcjach medytacji. Tattva Dharana pomaga również rozluźnić napięcie w Idzie i Pingali - dwóch głównych nerwach Sushumny. Gdy niwelujemy to napięcie, wtedy duchowa energia (Kulakundalinii) może swobodniej płynąć w górę. Tattva Dharana jest nauczana jako trzecia lekcja Tantra Jogi.

Druga lekcja medytacji w Ananda Mardze jest uzupełnieniem lekcji pierwszej. Związana jest ona z piątą zasadą Yama - Brahmacaryą. Lekcja ta pozwala we wszystkim i we wszystkich dostrzegać Kosmiczną Świadomość. Dzieki tej lekcji nasz umysł jednostkowy staje się częścią przepływu Kosmicznej Świadomości. Uświadamia nam to nie, że jesteśmy częścią Całości.

Gdy ktoś osiągnął wprawę w Dharanie, może nauczyć się siódmej części Astaunga Jogi, którą jest Dhyana. W tym procesie najpierw doprowadza się umysł do konkretnej czakry i wtedy kieruje się go nieprzerwanym strumieniem ku Najwyższej Świadomości. Dopóki umysł nie zostanie całkowicie przez nią wchłonięty. Proces ten jest trudny i naucza się go dopiero wtedy, gdy aspirant praktykuje wszystkie uprzednie stopnie, szczególnie Dharanę.

Są różne formy dhyany i poprzez jej analizę możemy zrozumieć relację Tantry z innymi duchowymi tradycjami. Gdy nauczyciele Tantry z Indii po raz pierwszy przynieśli tę formę medytacji do Chin, stała się znana jako Chan i kiedy Chan została przyniesiona poprzez Koreę do Japonii, w końcu stała się znana jako Zen. Chociaż istnieją znaczące różnice między współczesną medytacją Zen i Dhyana praktykowaną przez mistrzów Tantry w Indiach, źródło wiedzy jest to samo. Dhyana pomaga w doskonaleniu najsubtelniejszej warstwy umysłu i prowadzi osobę do końcowego kroku Astaunga Jogi, którym jest samadhi.

Samadhi nie przypomina wcześniejszych siedmiu części, ponieważ nie jest to jakaś konkretna metoda czy praktyka, raczej jest to skutek praktykowania pozostałych części Astaunga Jogi. To wchłonięcie umysłu przez Najwyższą Świadomość. Są dwa główne rodzaje samadhi: nirvikalpa i savikalpa. Savikalpa jest ograniczonym transem połączenia z Kosmiczną Świadomością . W savikalpa samadhi dana osoba odczuwa: "Ja jestem Najwyższą Świadomością", ale w nirvikalpa samadhi nie istnieje nawet poczucie "JA". Indywidualna świadomość jest całkowicie połączona z Kosmiczną Świadomością.

Ci, którzy doświadczają tych stanów, nie są w stanie je wyjaśnić czy opisać, ponieważ mają one miejsce, gdy przestaje działać umysł. O fakcie doświadczania tego typu stanów wiedzą tylko dzięki stanom umysłu towarzyszącym powrotowi z samadhi. Wtedy doświadczają przypływu ekstremalnego szczęścia i mogą zakładać, że znajdowali się w stanie nirvikalpa samadhi. Osiągnięcie samadhi przychodzi po długiej, wieloletniej praktyce w tym życiu albo w wyniku intensywnej praktyki w życiu poprzednim lub dzięki łasce Guru. Jest to punkt kulminacyjny milionów lat rozwoju od niższych form życia do humanoidów i w końcu do połączenia ze Źródłem całego stworzenia.