| Gruczoły a emocje |
 |
 |
 |
|
„W naszym ciele odczuwamy wszystkie emocje; kiedy jesteśmy smutni, mówimy – ‘mam ściśnięte gardło’... Kiedy się boimy, mówimy – ‘serce podeszło mi do gardła’... Złość – ‘krew się we mnie gotuje’; Rozczarowanie – ‘serce we mnie zamarło. ’” dr Harold Stretfield W subtelnej współzależności umysłu i ciała pośredniczą gruczoły endokrynologiczne, które dyrygują złożoną symfonią ciała, wydzielając do krwiobiegu chemiczne substancje-hormony. Wywierają one głęboki wpływ nie tylko na wszystkie funkcje naszego ciała, takie jak wzrost, trawienie, poziom energii, ciepło, seksualność, itp., lecz oddziałują również na umysł. W przeprowadzonym w Szwecji eksperymencie poddano analizie zawartość hormonów w moczu u pewnej grupy ochotników, a następnie zebrali się oni, by oglądnąć film. Był to zwyczajny film podróżniczy i w oglądających wykreował niewielki emocjonalny oddźwięk. Próbki moczu zebrane po pokazie filmu nie wykazały żadnych istotnych zmian w składzie chemicznym. Następnego dnia oglądali horror, później komedię, a na koniec dramat wojenny. Analiza próbek moczu pobranych po projekcji filmów ujawniła znaczne zmiany w wytwarzanych przez widzów hormonach. Pobudzonym przez filmy potężnym emocjom – strachowi, radości czy smutkowi – towarzyszyły znaczące zmiany hormonalne . Poziom hormonów naprawdę wywiera znaczący wpływ na nastrój, temperament i mentalną wydajność. Nadczynność lub niedoczynność różnorodnych gruczołów spowodować może emocjonalne i mentalne zakłócenia, które niszczą zdrowie i spokój umysłu. Dla przykładu, nadprodukcja hormonu tyroksyny gruczołu tarczycy z zupełnie normalnej czyni osobę nerwową i irytującą się. Kobiety wykazują znaczny optymizm i dobre samopoczucie – w okresie owulacji – kiedy wysoki jest u nich poziom estrogenu i progesteronu; lecz te same kobiety stają się niezwykle niespokojne czy wrogie, kiedy poziom tych hormonów spada w okresie przed-miesiączkowym i w czasie menstruacji. Badania ujawniły, że niemal połowa przypadków psychiatrycznej hospitalizacji kobiet, przestępstw popełnianych przez kobiety oraz przeszło 57% popełnionych przez kobiety samobójstw ma miejsce w czasie tego niżu hormonalnego. Mężczyzn również dotyczą te emocjonalne wzloty i upadki, które uwarunkowane są cyklami hormonalnymi podobnymi do kobiecego miesięcznego rytmu menstruacyjnego . Pomiędzy emocjami, hormonami i chorobami, pomiędzy ciałem a umysłem zachodzi zatem dynamiczna interakcja. ASANY JOGI Ten związek dostrzeżony został dawno temu przez joginów, którzy rozwinęli system ćwiczeń wywierających specyficzny nacisk na różne gruczoły. Tysiące lat temu, głęboko w starożytnych dżunglach Indii i Chin żyli jogini, którzy poświęcili życie opanowaniu swoich ciał i umysłów. W tym spokojnym środowisku zwykli byli uważnie obserwować zwierzęta, które dzieliły z nimi odosobnienie – w jaki sposób się poruszały, jak odpoczywały, jak instynktownie się leczyły, gdy były chore. Kiedy przyjmowali postawy ciała podpatrzone u zwierząt, odczuwali ich subtelny wpływ na swoje organizmy, subtelne efekty poruszeń we własnych narządach i gruczołach. Na przestrzeni tysięcy lat eksperymentów te postawy zwierząt, które odkryli jogini, przekształcono w naukowy system zawierający tysiące ćwiczeń nazywanych „asanami,” z których wiele nazwano od zwierząt, które były dla tych postaw ciała inspiracją – kobra, królik, lew, lecący ptak, żółw, małpa, paw, itp. Słowo asana dosłownie oznacza „utrzymywaną wygodnie pozycję.” Subtelny ucisk postaw asan utrzymywanych w bezruchu przez określony czas przywraca właściwy poziom wydzielania hormonów, czego wynikiem jest emocjonalna równowaga i tym samym fizyczne i mentalne zdrowie. Przeanalizujmy teraz funkcje gruczołów endokrynologicznych oraz wpływ różnorodnych asan na te gruczoły. SZYSZYNKA Najbardziej tajemniczym gruczołem ludzkiego ciała jest umiejscowiony dokładnie w środku mózgu gruczoł szyszynki. Starożytni filozofowie uświadamiali sobie ogromne znaczenie tego maleńkiego, przypominającego kształtem grzyb gruczołu i nazywali go „siedziskiem Duszy” oraz „kontrolerem myśli.” Przez wiele lat zachodni naukowcy ignorowali znaczenie gruczołu szyszynki, lecz ostatnio nastąpił ogromny wzrost zainteresowania aktywnością tego maleńkiego gruczołu. Odkryto, iż dawno temu niektóre nierozwinięte stworzenia, takie jak jaszczurki, posiadały na czubkach swoich głów trzecie oko, które było bardzo wrażliwe na światło i regulowało naturalne cykliczne rytmy ich ciał. Stopniowo na przestrzeni milionów lat ewolucji owo „oko” zagłębiło się w mózg i u istot ludzkich gruczoł szyszynki jest pozostałością tego prymitywnego „trzeciego oka.” Od wieków jogini nauczają, iż „trzecie oko intuicji,” gdy je odpowiednio rozwinąć czy też „otworzyć” poprzez praktyki jogi, wytworzy błogi stan umysłu oraz subtelną intuicyjną świadomość. Najnowsze badania potwierdziły tę starożytną koncepcję , odkryto bowiem, iż szyszynka wydziela hormony takie jak serotonina i melatonina, które nie tylko oddziałują na wiele narządów w ciele (poprzez bezpośrednie lub pośrednie aktywowanie wszystkich położonych niżej gruczołów), lecz również na stany umysłu. Z powodu niezwykłej wrażliwości gruczołu szyszynki na światło w nocy, gdy jest ciemno, poziom wydzielanej przez szyszynkę melatoniny jest bardzo wysoki,bardzo niski jest zaś poziom serotoniny. Powoduje to bardzo zrelaksowany stan ciała i umysłu i dana osoba może z łatwością zasnąć. W czasie dnia jest dokładnie na odwrót: obniża się poziom melatoniny, a podwyższa poziom serotoniny – powoduje to stan aktywności . Kiedy u jakiejś osoby stopniowo zatrzymuje się całkowicie wytwarzanie serotoniny, doświadcza ona coraz bardziej i bardziej spokojnego stanu istnienia aż w końcu wkracza w stan wyższej świadomości i może doświadczyć poczucia intensywnej wewnętrznej radości oraz poczucia jedności z całym stworzeniem. Na przestrzeni wieków jogini rozwinęli wiele fizycznych i mentalnych ćwiczeń zaprojektowanych tak, by bezpośrednio wpływać na gruczoł szyszynki i tym samym dosięgnąć stanów subtelnej mentalnej świadomości. Są to pewne określone techniki medytacyjne lub też asany, takie jak pozycja Królika (Shashaungasana). W pozycji Królika czubek głowy jest kilkakrotnie przyciskany do podłoża, co masuje gruczoł szyszynki . W ten sposób zwiększa się wytwarzanie melatoniny, a poziom seratoniny stopniowo się obniża.. Dlatego postawa ta rozwija cierpliwość i spokój umysłu; czyni także łatwiejszym dosięgnięcie intuicyjnego wglądu. PRZYSADKA MÓZGOWA Przysadka mózgowa nazywana jest przez medycynę „gruczołem głównym", jednakże w rzeczywistości jest stacją przekaźnikową dla impulsów powstających w mózgu- w podwzgórzu . Koordynuje pracę systemów nerwowego z wydzielania wewnętrznego. Gruczoł przysadki mózgowej przekazuje wiadomości od podwzgórza do wszystkich gruczołów endokrynologicznych w ciele. Hormony przysadki pobudzają ruchy jelit, utrzymują elastyczność naczyń krwionośnych czy stymulują nerki. Pomagają także regulować temperaturę ciała i kontrolować jego wzrost i rozwój. Rezultatem nieprawidłowego poziomu wydzielania hormonów w przysadce mózgowej jest anormalny wzrost ekstremalnie otyłych ludzi, gigantów i karłów. TARCZYCA I PRZYTARCZYCA Umiejscowiony na karku gruczoł tarczycy (wraz ze swoimi płatami po dwóch stronach krtani) kontroluje w organizmie poziom metabolizmu – prędkość, z jaką zachodzą w ciele procesy chemiczne. Niczym termostat, reguluje w ciele poziom ciepła i wytwarzanej energii. Reguluje między innymi wzrost oraz procesy regeneracji i wydalania. Hormony wydzielane w gruczole przytarczycy regulują przyswajanie wapnia i fosforu. Jakakolwiek utrata równowagi w funkcjonowaniu gruczołu tarczycy ma poważne konsekwencje. Nawet najdrobniejsza nadczynność tarczycy spowoduje intensywną irytację, a znaczna nadczynność tarczycy (hipertyreoza) spowoduje ekstremalną nerwowość, palpitacje serca lub bezsenność, zakłócenia w pracy żołądka i jelit, dreszcze i wzrost pulsu, nadmierne pocenie się oraz utratę wagi. Niedoczynność z kolei spowoduje powstawanie uczucia zmęczenia i apatii. Znaczna niedoczynność tarczycy jest przyczyną spowolnienia metabolizmu, mentalnej ospałości, niskiego pulsu, niskiej temperatury, spadku apetytu, przeciągłego, wolnego mówienia oraz otyłości. Oczywiste jest, że zrównoważone wydzielanie hormonów tarczycy jest niezbędne dla zdrowia ciała i umysłu i w tym celu jogini wypracowali pozycje Świecy i Ryby. W pozycji Świecy (Sarvaungasana) poprzez nacisk podbródka na klatkę piersiową uciskany jest gruczoł tarczycy. Natomiast w pozycji Ryby (Matsyamudra), którą wykonuje się trzy razy naprzemiennie z pozycją Świecy – gruczoł tarczycy jest rozciągany. Dlatego połączenie tych dwóch pozycji efektywnie masuje i zwiększa dopływ krwi do tarczycy, regulując wydzielanie przez nią hormonów i wszystkie jej funkcje, tym samym polepszając zdrowie ciała i umysłu. GRASICA Położony za mostkiem gruczoł grasicy jest bardzo duży w okresie dzieciństwa, lecz w okresie dojrzewania zaczyna się kurczyć aż do jednej czwartej swego pierwotnego rozmiaru. Panuje powszechna zgoda co do tego, iż grasica pełni główną rolę w regulowaniu ochrony immunologicznej ciała, zwalczaniu chorób, lecz detali tego mechanizmu oraz innych funkcji tego gruczołu jeszcze nie poznano. NADNERCZA Zlokalizowane dokładnie nad nerkami gruczoły nadnerczy pomagają zarządzać zasobami energii w ciele oraz stymulować bliźniaczą reakcję przygotowania się do walki lub ucieczki (reakcja „walcz lub uciekaj”). Podczas kryzysu, kiedy wszystko uzależnione jest od wysiłku mięśni, poprzez nerwy mózg wysyła do tych gruczołów przekaz, który natychmiast uruchamia wydzielanie do krwiobiegu hormonów. Wydzielina ta – adrenalina – przyspiesza rytm serca, rozszerza naczynia krwionośne w mięśniach oraz stymuluje pracę gruczołów potowych, by możliwe było schłodzenie ciała. Spowalnia ruchy układu trawiennego i kurczy jego naczynia krwionośne; sprawia, że wątroba uwalnia nagromadzony cukier, dzięki czemu mięśnie mają obfite źródło paliwa. Włosy jeżą się, rozszerzają się źrenice i szerzej otwierają oczy – wygląd takiej osoby może przerażać. Jest to chemiczne S. O. S. Osoba, u której gruczoły nadnerczy nie są w stanie wytwarzać wystarczającej ilości adrenaliny, nie będzie zdolna do właściwej reakcji w przypadku sytuacji kryzysowej. Natomiast u osób, u których występuje nadczynność lub niewłaściwe wydzielanie się tego hormonu, występować będzie ciągły stan nerwowego napięcia. TRZUSTKA Trzustka znajduje się zaraz pod żołądkiem i wpuszcza do jelita cienkiego enzymy trawienne, takie jak insulina – hormon, który obniża poziom energii, transmitując do krwi glukozę. Defekty w pracy trzustki powodują cukrzycę. GONADY Gonady (jajniki i jądra) przede wszystkim zarządzają funkcjami seksualnymi. U kobiet jajniki położone są w rejonie podbrzusza, a u mężczyzn jądra znajdują się w mosznie. Te gruczoły nie produkują jedynie spermy i komórek jajowych, lecz wydzielają także androgeny (męskie hormony seksualne) oraz estrogeny (żeńskie hormony seksualne). Owe hormony regulują rozwój fizyczny ciała i seksualne wzorce jednostki. Na przykład androgeny zwiększają masę mięśniową ciała i wydają się powodować zachowania agresywne; estrogeny zwiększają tkankę tłuszczową i mogą przyczyniać się do zachowania pasywnego. Każdy człowiek wytwarza zarówno androgeny jak i estrogeny; to właśnie odpowiednie proporcje tych hormonów tworzą zrównoważoną osobowość. EFEKTY ASAN Hormony oddziałują na cały ludzki organizm- każdy narząd, tkankę i komórkę, a właściwy wzrost i funkcjonowanie różnych części ciała możliwe jest jedynie wtedy, gdy występuje zrównoważone wydzielanie wszystkich hormonów. Każdy brak równowagi skutkuje chorobą. Asany równoważą wydzielanie hormonów przez różne gruczoły. Skręty i wygięcia ciała w asanach utrzymywane przez określony czas wywierają na gruczoły ciągły i specyficzny nacisk, tym samym stymulując je na wiele sposobów i regulując wydzielanie przez nie hormonów a także kontrolując emocje. Kiedy defekty hormonalne zostają wyleczone, umysł uwalnia się stopniowo od irytujących mentalnych tendencji i ostatecznie osiąga doskonały spokój mentalny. By wzmocnić lub wyregulować pracę różnych gruczołów, przeszkoleni nauczyciele Ananda Margi bezpłatnie przepisują różne asany. Na przykład pozycja Łuku (Dhanurasanai) i pozycja Mostka (Cakrasana) oddziałują na gruczoły nadnerczy. Dzięki regularnemu praktykowaniu asan uniknąć można wielu powszechnych schorzeń, a ciało i umysł odzyskują swoją harmonię.
Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą pisać komentarze!
Powered by !JoomlaComment 3.26
3.26 Copyright (C) 2008 Compojoom.com / Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved." |